Leki cytostatyczne stosowane w chemioterapii atakują szybko dzielące się komórki nowotworowe. Problem w tym, że działają też na inne szybko dzielące się komórki w organizmie – w tym te znajdujące się w cebulkach włosa.
To zjawisko nazywa się łysieniem anagenowym – dotyczy włosów w aktywnej fazie wzrostu i przebiega znacznie szybciej niż naturalne, fizjologiczne wypadanie. Może obejmować nie tylko skórę głowy, ale też brwi, rzęsy i owłosienie ciała.
Mówiąc bez ogródek: zarówno mężczyźni, jak i kobiety wymieniają wypadanie włosów jako jeden z najbardziej przerażających skutków ubocznych chemioterapii. To nie wynika z błędnej hierarchii wartości – to naturalna reakcja na zmianę, która dotyka czegoś bardzo osobistego, w czasie, gdy i tak trzeba radzić sobie z mnóstwem innych wyzwań.
To, czy stracisz włosy, zależy od rodzaju i intensywności terapii. To, jak przejdziesz przez ten czas – w dużej mierze od wsparcia, planowania i informacji, którymi dysponujesz.
Wiedza o tym, czego się spodziewać, pomaga lepiej się przygotować psychicznie i praktycznie.
Włosy zazwyczaj zaczynają wypadać 10 do 14 dni po rozpoczęciu leczenia. Proces może być szybki – całymi garściami – albo postępujący stopniowo. Zauważysz więcej włosów na poduszce, szczotce, grzebieniu i w odpływie wanny.
Niektóre cytostatyki powodują całkowitą utratę włosów, po innych włosy tylko się przerzedzają. Utrata nie ogranicza się do skóry głowy – może dotyczyć też brwi i rzęs.
Włosy zaczynają odrastać po około sześciu tygodniach od zakończenia chemioterapii. Tempo wzrostu wynosi około 0,6 cm miesięcznie – podobnie jak przy normalnym wzroście włosów.
W większości przypadków utrata włosów jest tymczasowa. W przeciągu 6 do 12 miesięcy włosy powinny w pełni odrosnąć – choć ich kolor i faktura mogą się różnić od tych sprzed leczenia. Nowe włosy bywają bardziej kręcone, mają inny odcień lub są bardziej siwe.
Nie ma kuracji cytostatycznej całkowicie wolnej od skutków ubocznych. Wyprobowwane metody zapobiegania obejmują:
Najlepszą strategią – niezależnie od tych metod – jest przewidywanie i planowanie: stopniowe oswajanie się ze zmianą wizerunku przed, w trakcie i po leczeniu, oraz przygotowanie rozwiązań (peruka, system włosów, nakrycie głowy), zanim będą potrzebne.
Nabierz dobrych nawyków pielęgnacyjnych – przestań rozjaśniać, farbować i prostować. Rozważ obcięcie włosów na krótko – łatwiej psychicznie zaakceptować mniejszą utratę. Pomyśl wcześniej o nakryciu głowy: peruce, apaszce, turbanie lub systemie włosów.
Dbaj o pozostałe włosy delikatną szczotką. Myj głowę tak często, jak potrzebujesz, używając szamponu do włosów delikatnych. Rozważ ogolenie głowy, jeśli wypadanie jest nierównomierne i stresujące. Chroń skórę głowy kremem z filtrem UV lub czapką.
Odrastające włosy są szczególnie wrażliwe na stylizację. Staraj się nie farbować przez co najmniej pół roku. Dbaj o delikatne mycie i nawilżanie – nowy włos potrzebuje czasu, by odzyskać pełną wytrzymałość.
Co warto zrobić przed leczeniem, jak dbać o włosy w trakcie terapii i jak postępować po jej zakończeniu.
Radioterapia niszczy szybko dzielące się komórki, ale – w przeciwieństwie do chemioterapii – działa wyłącznie na konkretny, naświetlany obszar organizmu. Jeśli radioterapia obejmuje okolicę głowy, utrata włosów w tym obszarze jest bardzo prawdopodobna.
Włosy zazwyczaj zaczynają odrastać zaraz po zakończeniu terapii. To, czy powrócą do dawnego stanu, zależy od zastosowanej dawki promieniowania – bardzo wysokie dawki mogą trwale uszkodzić mieszki włosowe w naświetlanym obszarze.
Nie. Niektóre cytostatyki powodują całkowitą utratę włosów, inne tylko ich przerzedzenie, a niektóre praktycznie nie wpływają na włosy. Lekarz onkolog prowadzący leczenie poinformuje o spodziewanym wpływie konkretnego protokołu na włosy.
Nie zawsze. Nowo odrastające włosy mogą mieć inny kolor, fakturę lub skręt niż przed chemioterapią. Część osób zauważa, że włosy są bardziej kręcone albo siwe. Z czasem, po kilku cyklach wzrostu, struktura często wraca do wcześniejszego stanu, choć nie jest to gwarantowane.
Krioterapia (czapeczki chłodzące) może ograniczyć utratę włosów u niektórych pacjentów, spowalniając krążenie w skalpie i zmniejszając dostarczanie leku do cebulek. Skuteczność zależy od rodzaju chemioterapii i jest zmienna – warto przedyskutować tę opcję z lekarzem prowadzącym przed rozpoczęciem terapii.
Najlepiej jeszcze przed rozpoczęciem leczenia lub na jego wczesnym etapie – zanim włosy zaczną wypadać. Pozwala to dobrać kolor i fryzurę najbardziej zbliżoną do naturalnego wyglądu, a w przypadku systemu włosów – uwzględnić czas realizacji (3,5–5 miesięcy).
Tak, w większości przypadków. Brwi i rzęsy odrastają według podobnego harmonogramu jak włosy na głowie – zazwyczaj w ciągu kilku miesięcy po zakończeniu leczenia. W tym czasie pomocne mogą być specjalne kosmetyki maskujące lub konsultacja z kosmetologiem.
System włosów SecondHair® można zamówić jeszcze przed rozpoczęciem terapii i nosić przez cały okres leczenia. Materiały są certyfikowane i hipoalergiczne – bezpieczne dla wrażliwej skóry głowy.
System włosów po chemioterapii
